Trung Quốc vừa tiếp tục gia hạn và mở rộng lệnh cấm nhập khẩu đối với xi-rô và đường chế biến từ Thái Lan, sau khi cơ quan chức năng Trung Quốc kết luận rằng không có cơ sở nào trong số 10 nhà máy đường Thái Lan được kiểm tra đáp ứng đầy đủ quy định nghiêm ngặt về an toàn thực phẩm và vệ sinh.
Phạm vi lệnh cấm được mở rộng
Theo thông báo mới, từ tháng 12/2024, đợt gia hạn mới nhất sẽ có hiệu lực chính thức vào ngày 27/10/2025, và mở rộng phạm vi lệnh cấm sang bốn loại sản phẩm mới, gồm:
-
Dung dịch đường có hương vị,
-
Xi-rô đường,
-
Các dạng đường pha trộn.
Trước đây, Trung Quốc chỉ giới hạn việc nhập khẩu đối với một số loại đường chế biến; tuy nhiên, với việc mở rộng này, gần như toàn bộ các sản phẩm đường tinh luyện và xi-rô từ Thái Lan sẽ không được phép nhập khẩu.
Đây được xem là động thái cứng rắn nhất của Trung Quốc đối với ngành đường Thái trong nhiều năm qua.
Ảnh hưởng lớn đến ngành công nghiệp đường Thái Lan
Thái Lan hiện là quốc gia xuất khẩu đường lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Brazil. Trong đó, Trung Quốc là một trong ba thị trường nhập khẩu quan trọng nhất của ngành đường Thái Lan, chiếm hơn 20% tổng kim ngạch xuất khẩu đường tinh luyện và xi-rô.
Việc lệnh cấm được kéo dài và mở rộng khiến nhiều doanh nghiệp Thái Lan lo ngại mất doanh thu lên tới hàng tỷ baht. Một số nhà máy đã phải tạm ngưng sản xuất hoặc chuyển hướng sang xuất khẩu sang các thị trường khác như Việt Nam, Malaysia, Indonesia hoặc khu vực Trung Đông – tuy nhiên, nhu cầu và giá bán tại các thị trường này thấp hơn đáng kể so với Trung Quốc.
Lý do Trung Quốc siết chặt nhập khẩu
Theo ông Todsaporn Ruangpattananon, Chủ tịch Hiệp hội Sản phẩm Đường Thái Lan (TSPA), cơ quan Hải quan Trung Quốc dự kiến sẽ đánh giá lại 10 nhà máy đường Thái Lan vào tháng 7/2025, nhằm xác minh khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm và quy trình kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu.
Mặc dù nhiều nhà máy đã đầu tư lớn vào việc nâng cấp thiết bị và hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, song chỉ một lượng nhỏ đường thô được phép xuất khẩu theo hạn ngạch. Trong khi đó, các sản phẩm xi-rô, đường pha chế hoặc đường có hương vị vẫn tiếp tục bị cấm hoàn toàn.
Các chuyên gia nhận định, việc siết chặt này có thể nằm trong chiến lược tự chủ nguồn cung đường trong nước của Trung Quốc, vốn đang khuyến khích tăng sản lượng từ các vùng sản xuất như Quảng Tây và Vân Nam, cũng như kiểm soát giá đường nội địa đang ở mức cao nhất trong nhiều năm.
Nỗ lực ngoại giao và kiến nghị từ phía Thái Lan
Trước tình hình đó, ông Todsaporn đã kêu gọi Bộ Thương mại Thái Lan làm việc trực tiếp với Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) để tìm giải pháp tháo gỡ.
Nhóm công nghiệp đường Thái đang thúc giục chính phủ thực hiện hành động khẩn cấp, bao gồm:
-
Cho phép xuất kho và giải phóng lượng đường đang bị giữ lại tại các cảng,
-
Phê duyệt xuất khẩu lượng đường tồn kho lớn hiện nay,
-
Cử đại diện Cục Tiêu chuẩn Thực phẩm và Hàng hóa Nông nghiệp Quốc gia Thái Lan (ACFS) tham gia giám sát, đảm bảo việc tuân thủ tiêu chuẩn sản xuất theo yêu cầu của phía Trung Quốc.
Nếu không có giải pháp sớm, hàng chục nghìn nông dân trồng mía và các nhà máy đường ở khu vực Đông Bắc Thái Lan có thể đối mặt với tình trạng tồn kho kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chuỗi cung ứng trong niên vụ 2025–2026.
Tác động lan tỏa trong khu vực
Lệnh cấm của Trung Quốc không chỉ ảnh hưởng đến Thái Lan mà còn tác động đến thị trường đường trong khu vực ASEAN, bao gồm cả Việt Nam.
Việc nguồn cung từ Thái Lan bị hạn chế có thể khiến giá đường trong khu vực tăng nhẹ, đồng thời thúc đẩy các doanh nghiệp tìm kiếm nguồn thay thế hoặc tăng nhập khẩu từ các quốc gia khác như Ấn Độ và Brazil.
Đối với Việt Nam, đây cũng là thời điểm quan trọng để theo dõi diễn biến giá và chính sách nhập khẩu đường của Trung Quốc, nhằm đánh giá tác động gián tiếp đến ngành chế biến thực phẩm và nước giải khát nội địa.
🟩 Bài viết do MekoGreen tổng hợp và biên soạn – Nguồn tham khảo: Bangkok Post, Reuters, Thai Sugar Products Association, Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC), Kaohoon International,…
